Σύγχρονες ποιμαντικές προκλήσεις

 Σύγχρονες ποιμαντικές προκλήσεις

(Εἰσήγηση στήν ἱερατική σύναξη τῆς Ἱ. Μ. Κερκύρας, τήν 5.3.2024)

    Στήν ἐποχή μας ἐμφανίζονται διάφορες συνθῆκες καί καταστάσεις, οἱ ὁποῖες  ἀφʼ  ἑνός μέν ἦταν ἀδιανόητες σέ παλαιότερες ἐποχές, καί ἀφʼ  ἑτέρου χρήζουν ἰδιαίτερης ἀντιμετώπισης σέ κοινωνικό, πρακτικό καί ποιμαντικό ἐπίπεδο, τό ὁποῖο καί μᾶς ἀφορᾶ. Δέν ἀπέχει μάλιστα πολύ ἡ ἐποχή, πού μέ κυβερνητική ἀπόφαση, οἱ ἐκκλησίες ἔμειναν κλειστές καί ὁ λαός τοῦ Θεοῦ ἀλειτούργητος ἐπί μακρόν. Τά προβλήματα πού ἀντιμετωπίζουν σήμερα τόσο οἱ κοινωνίες, ὅσο καί οἱ ἄνθρωποι ξεχωριστά, εἶναι πολλά καί ὅπως φαίνεται, δυσεπίλυτα. Ὅλα ὅμως αὐτά τά ἀτομικά καί τά κοινωνικά προβλήματα, ἄν παρατηρήσουμε καλά, θά διαπιστώσουμε ὅτι εἴτε εἶναι ἀμιγῶς πνευματικά, εἴτε ἔχουν πνευματικά αἴτια. Καλούμαστε, ἑπομένως, ὡς ποιμένες τοῦ λογικοῦ ποιμνίου τοῦ Θεοῦ, νά ἐνσκήψουμε στά προβλήματα αὐτά, νά σταλάξουμε στίς πληγές τῶν ἀνθρώπων τό βάλσαμο τοῦ θείου ἐλέους καί νά περιδέσουμε τίς πληγές τους μέ τόν λόγο τῆς Ἀληθείας. Καί ἐάν οἱ σειρῆνες τῆς ἐποχῆς μας ἀπαιτοῦν μονάχα ὑλική στήριξη, γνωρίζουμε πολύ καλά ὅτι «Οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ' ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ» (Ματθ. δ´, 4).

Ὁ Λόγος (με´) Εἰς τό ἅγιον Πάσχα, τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου*

Ἀπό τίς σωζόμενες ὁμιλίες τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, ἡ πρώτη1 καί ἡ τεσσαρακοστή πέμπτη2 εἶναι ἀφιερωμένες στήν ἑορτή τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἄν καί ἡ πρώτη εἶναι ἀρκετά σύντομη, ἐν τούτοις μαζί μέ τήν τελευταία καί πολύ ἐκτενέστερη, τήν ὁποία θά μελετήσουμε στήν συνέχεια, ἀποτελοῦν ἐξαιρετικά παραδείγματα ἐκκλησιαστικῆς ρητορικῆς, μάθημα ὀρθοδόξου θεολογίας, σημεῖο ἀναφορᾶς τῶν μεταγενεστέρων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας καί πηγή ἔμπνευσης τῶν ὑμνογράφων, μέ κορυφαῖο τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό. Εἰδικότερα, ὁ κανόνας ἀλλά καί διάφοροι ἄλλοι ὕμνοι τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, περιέχουν ὁλόκληρες φράσεις ἀπό τούς λόγους αὐτούς, ἐλάχιστα προσαρμοσμένες στίς ἀνάγκες τοῦ ποιητικοῦ λόγου. Γιά παράδειγμα, ἡ ἀρχή τοῦ πρώτου λόγου, «Ἀναστάσεως ἡμέρα͵ καὶ ἡ ἀρχὴ δεξιὰ, καὶ λαμπρυνθῶμεν τῇ πανηγύρει, καὶ ἀλλήλους περιπτυξώμεθα· εἴπωμεν͵, ἀδελφοὶ, καὶ τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς, μὴ ὅτι τοῖς δι΄ ἀγάπην τι πεποιηκόσιν͵ ἢ πεπονθόσι· συγχωρήσωμεν πάντα τῇ ἀναστάσει», ἀναπαράγεται σχεδόν αὐτολεξί στό δοξαστικό τῶν Αἴνων3· καί ἡ φράση, «Χθὲς συνεσταυρούμην Χριστῷ, σήμερον συνδοξάζομαι· χθὲς συνενεκρούμην, συζωοποιοῦμαι σήμερον· χθὲς συνεθαπτόμην, σήμερον συνεγείρομαι», συναντᾶται σ’ ἕνα ἀπό τά τροπάρια τῆς γ’ ὡδῆς4.

Ἡ ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία, ὁ τελώνης καί ὁ ληστής (ἤ λόγος περί μετανοίας)

(φωτογραφία από pemptousia.gr)

(Ὁμιλία στόν ἱερό ναό Ἁγίου Νεκταρίου Πρεβέζης, κατά τόν Κατανυκτικό Ἑσπερινό τῆς Ε' Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν, 2.4.2023)

«Ἔδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνομά σου, Κύριε»1.

Τοῦτος ὁ στίχος τοῦ Ψαλτηρίου, Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες καί ἀγαπητοί ἀδελφοί χριστιανοί, τόν ὁποῖο ψάλλαμε νωρίτερα, κατά τήν διάρκεια τοῦ ἀποψινοῦ Κατανυκτικοῦ Ἑσπερινοῦ, συγκεφαλαιώνει τό περιεχόμενο τοῦ πνευματικοῦ μας ἀγῶνα ἀλλά καί τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος, ἰδιαιτέρως δέ κατά τήν περίοδο τῆς ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, τήν ὁποία καί διανύουμε. Διότι τό «Κύριε» ἀποτελεῖ ὁμολογία πίστεως, ἀναγνωρίζουμε δηλαδή τόν τριαδικό Θεό ὡς κύριό μας καί ἑπομένως θέτουμε τόν ἑαυτό μας κάτω ἀπό τίς προσταγές του. Ὁ φόβος δέ τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ σημαίνει τόν σεβασμό πρός τόν Θεό καί τήν τήρηση τῶν ἐντολῶν του. Ἐνῶ ἡ κληρονομία, τήν ὁποῖα μᾶς δίνει, δέν εἶναι ἄλλη ἀπό τήν βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὅπως μᾶς λέει ξεκάθαρα στό Εὐαγγέλιο τῆς Κρίσεως: «τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ· δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου»2. Γιατί, ὅμως, λέει «Ἔδωκας» καί δέν λέει «θά δόσεις»; Διότι, κατά τούς ἀψευδεῖς λόγους τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, «ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἐντός ὑμῶν ἐστίν»3, γι’ αὐτό καί μετά τήν βάπτισή του στόν Ἰορδάνη ποταμό καί τήν τεσσαρακονθήμερη νηστεία στήν ἔρημο, τό πρῶτο πρᾶγμα πού κήρυξε εἶναι: «Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν»4.

Εἰσαγωγή στήν ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή

 (Ὁμιλία στόν ἱερό μητροπολιτικό ναό Ἁγίας Τριάδος Μύρινας Λήμνου, κατά τόν Κατανυκτικό Ἑσπερινό τῆς Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς, 26.2.2023)

«Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου, ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου. πρόσχες τῇ ψυχῇ μου καὶ λύτρωσαι αὐτήν»1.

Αὐτόν τόν στίχο τοῦ Ψαλτηρίου, Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες καί ἀγαπητοί ἀδελφοί χριστιανοί, τούτη τήν προσευχή καί ἱκεσία ἀπευθύναμε πρό ὀλίγου πρός τόν Κύριο καί Θεό μας, τόν Πατέρα καί τόν Υἱό καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, μιμούμενοι τήν ταπείνωση του Τελώνη καί ἐκζητοῦντες τό ἔλεός του καί τήν ἄπειρο φιλανθρωπία του. Παρακαλοῦμε νά μήν ἀποστρέψει τό πρόσωπό του ἀπό τά παιδιά του· ἡ φράση, βεβαίως, εἶναι μεταφορική, ἀφοῦ ὁ Θεός εἶναι πνεῦμα καί δέν ἔχει ἀνθρώπινη μορφή· ἐν τούτοις, ἀπεστράφη ὁ Θεός τόν Ἀδάμ, ἐξ αἰτίας τῆς παραβάσεως, ἀποξενώθηκε ἀπό τόν ἄνθρωπο ἤ μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος ἀποξενώθηκε ἀπό τόν Θεό, ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτίας. Ἡ ὁποία μᾶς ὑποδουλώνει καί μᾶς συνθλίβει, γι’ αὐτό καί μέ συντριβή συνεχίζουμε νά τόν παρακαλοῦμε, νά μᾶς ἀκούσει γρήγορα καί νά λυτρώσει τήν ψυχή μας ἀπό τόν θάνατο, στόν ὁποῖο ἡ ἁμαρτία μᾶς ἔχει καταδικάσει.

Εἰς τήν 20ετίαν ἀπό τῆς ἐνθρονίσεως τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κερκύρας, Παξῶν καί Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου

Χαίρει σήμερα ἡ τοπική μας ἐκκλησία τῆς Κερκύρας, τῶν Παξῶν καί τῶν Διαποντίων Νήσων, Σεβασμιώτατε πάτερ καί δέσποτα, ἀξιότιμοι ἐκπρόσωποι τῶν ἀρχῶν τοῦ νησιοῦ μας, σεβαστοί πατέρες καί ἀγαπητοί ἀδελφοί χριστιανοί, ἐπειδή συμπληρώνονται εἴκοσι χρόνια ἀπό τήν ἐνθρόνιση τοῦ σεπτοῦ ποιμενάρχου μας στήν ἱερά μητρόπολή μας καί τήν ἀνάληψη τῶν καθηκόντων του. Πάνδημος ὁ λαός σᾶς ὑποδέχθηκε, Σεβασμιώτατε, μέ προεξάρχοντες τούς τοπικούς ἄρχοντες, μέ σημαιοστολισμένους τούς δρόμους καί τίς πλατεῖες, μικροί μετά νεωτέρων, οἱ φιλαρμονικές νά παιανίζουν, νέοι μέ παραδοσιακές φορεσιές, τά σχολεῖα παρατεταγμένα μέ τίς στολές τῶν παρελάσεων καί ἄνθρωποι πλημμύρισαν τήν πλατεῖα καί τά καντούνια καί ἀπό τά στολισμένα παράθυρα τῶν ἀνωγείων ἔρραιναν μέ δάφνες καί ροδοπέταλα τό διάβα σας.

Η ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΩΝ ΑΡΕΤΩΝ (Δ’ Κυριακή τῶν Νηστειῶν)*

 

      Ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία τιμᾶ καί προβάλλει σήμερα, σεβαστοί πατέρες καί ἀγαπητοί ἀδελφοί χριστιανοί, τήν μορφή τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου, ὁ ὁποῖος συνέγραψε ἕνα ἀπό τά προσφιλέστερα στούς μοναχούς καί πολυδιαβασμένο βιβλίο μέ τίτλο «Ἡ Κλῖμαξ», καί ἐξ’ αὐτοῦ εἶναι γνωστός καί ὡς Ἰωάννης τῆς Κλίμακος. Ἡ μνήμη του τιμᾶται τήν 30ή Μαρτίου, καί ἐξαιρέτως κατά τήν σημερινή Τετάρτη Κυριακή τῶν Νηστειῶν.

    Τίς πρῶτες δύο Κυριακές τῆς ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία μᾶς δίδαξε τήν σημασία τῆς ὀρθοδοξίας, δηλαδή τῆς ὀρθῆς πίστης· γιατί στό ἐπίκεντρο τῆς διδασκαλίας τῆς ἕβδομης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἡ ὁποία ἀνεστήλωσε τίς ἱερές εἰκόνες, βρίσκεται ἡ ὀρθόδοξη διδασκαλία γιά τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, ἐνῶ στίς Συνόδους πού πρωταγωνίστησε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ἀνεδείχθη ἡ ὀρθόδοξη διδασκαλία περί τῆς Ἁγίας Τριάδος καί τῶν θείων, ἀκτίστων ἐνεργειῶν. Καί ἀφοῦ στό μέσο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὕψωσε τόν Τίμιο Σταυρό, ὅπως ἄλλοτε ὁ Μωυσῆς ὕψωσε ἐπί ξύλου στό μέσον τῆς κατασκήνωσης των ἑβραίων τό χάλκινο φίδι, τίς ἑπόμενες δύο Κυριακές προβάλλει δύο πρότυπα ὀρθοπραξίας. Τόν ἅγιο Ἰωάννης τῆς Κλίμακος, ὁ ὁποῖος μᾶς διδάσκει ὅλες τίς πτυχές τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνα τοῦ χριστιανοῦ, καί τήν ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία, πού μᾶς ὑπενθυμίζει τήν σημασία τῆς μετανοίας καί ὅτι ὅπου ὑπάρχει διάθεση μετανοίας, ἐκεῖ ὑπάρχει καί ἐλπίδα σωτηρίας. Μέ αὐτά τά πνευματικά ἐφόδια προετοιμασμένοι, εἰσερχόμαστε μαζί μέ τόν Κύριό μας θριαμβευτικά στήν Ἱερουσαλήμ καί καλούμαστε νά συσταυρωθοῦμε μέ τόν Χριστό, ὥστε καί νά ἀπολαύσουμε τό ἀνέσπερο φῶς τῆς Ἀναστάσεώς του.

Ὀρθοδοξίας ὁ φωστήρ (Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς)*

    «Ὀρθοδοξίας ὁ φωστὴρ, Ἐκκλησίας τὸ στήριγμα καὶ διδάσκαλε, τῶν μοναστῶν ἡ καλλονὴ, τῶν θεολόγων ὑπέρμαχος ἀπροσμάχητος· Γρηγόριε θαυματουργὲ, Θεσσαλονίκης τὸ καύχημα, κῆρυξ τῆς χάριτος· ἱκέτευε διὰ παντός, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.»
    Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες καί ἀδελφοί χριστιανοί, ἑορτάζει ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία σήμερα, δευτέρα Κυριακή τῶν Νηστειῶν, καί πανηγυρίζει τήν μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Γρηγορίου, ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τοῦ Παλαμᾶ· καί στό ἀπολυτίκιόν του, τό ὁποῖο μόλις ἀναγνώσαμε, ἀντί ἄλλου ἐπαίνου, ἀπαριθμεῖ τα πνευματικά στολίδια πού κοσμοῦν τήν ζωή καί τήν προσωπικότητά του, ὅπως θά δοῦμε στήν συνέχεια. Ἡ σημερινή ἑορτή εἶναι τρόπον τινά προέκταση τῆς παρελθούσης Κυριακῆς, κατά τήν ὁποία πανηγυρίσαμε τήν ἀναστήλωση τῶν ἱερῶν εἰκόνων καί τόν θρίαμβο τῆς Ὀρθοδοξίας. Μάλιστα, στό «Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας», τό ὁποῖο ἀναγιγνώσκεται κατά τήν λιτάνευση τῶν ἱερῶν εἰκόνων, μετά τούς ὅρους τῆς Ἑβδόμης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, δηλαδή τήν ἐπακριβῆ διατύπωση τῆς θεολογίας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας περί τῆς τιμῆς καί προσκυνήσεως τῶν εἰκόνων, περιλαμβάνονται οἱ ὅροι τῆς Συνόδου τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ 1341, στήν ὁποία πρωταγωνίστησε ὁ σήμερα τιμώμενος ἅγιος.

Φύλο και ταυτότητα· μια εκκλησιαστική θεώρηση

φωτογαφία: Κώστας Μπαλάφας

(Ομιλία που εκφωνήθηκε στη Σχολή Γονέων της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος την 2.12.2017) [.pdf]



Το θέμα που θα μάς απασχολήσει σήμερα, Πανοσιολογιώτατε, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, συζητήθηκε αρκετά τον τελευταίο καιρό, με αφορμή τον νόμο που πρόσφατα ψηφίστηκε από τη Βουλή, ο οποίος επιτρέπει την «διόρθωση της ταυτότητας του φύλου», και τα ερωτήματα που προξενεί αυτή η καινοτομία. Θα ήθελα, όμως, πρώτα, να ευχαριστήσω τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη σας κ. Χρυσόστομο, για την πρόσκληση στην ταπεινότητά μου και για την παραχώρηση του βήματος, μιας που η διδαχή του λαού του Θεού είναι έργο πρωτίστως του επισκόπου και έπειτα των επί τούτου εντεταλμένων κληρικών· με την ευχή του, λοιπόν, ας έλθουμε να μαθητεύσουμε στον λόγο του Ευαγγελίου και στην σωτήρια διδασκαλία της αγίας μας Εκκλησίας.

Η συζήτηση για το φύλο και την ταυτότητα του φύλου δεν είναι πρόσφατη· βρίσκεται στο προσκήνιο των συζητήσεων των αποκαλουμένων διεμφυλικών κοινοτήτων πάνω από δύο δεκαετίες. Βέβαια, η κοινή γνώμη ασχολήθηκε με το θέμα μόλις κατά το τελευταίο διάστημα, ένεκα της ψηφίσεως του σχετικού νόμου· και όσο βιαστικά και επιφανειακά ασχολήθηκε, άλλο τόσο βιαστικά και αψήφιστα το λησμόνησε, για να καταπιαστεί ο καθένας είτε με τα προβλήματά του είτε με ό,τι τού προσφέρει η εγχώρια δημοσιογραφία. Ακόμα όμως και οι συντάκτες του νόμου, όπως φαίνεται, αντέγραψαν άνευ ετέρας βασάνου την ρητορική των ομοφυλοφιλικών και λοιπών διεμφυλικών ομάδων1· βέβαια, στην ξενόγλωσση ορολογία γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στο βιολογικό φύλο (sex) και στο «κοινωνικό φύλο» ή γένος (gender), πράγμα που δεν συμβαίνει ξεκάθαρα στον ψηφισθέντα νόμο 4491/2017. Ας δούμε όμως τί ορίζει ο νόμος:

Η πρόκληση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και η στάση μας ως χριστιανών

Η πρόκληση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας
και η στάση μας ως χριστιανών*

Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι ζούμε στην εποχή της αποθέωσης της τεχνολογίας· από την κατάκτηση του διαστήματος και τον «πόλεμο των άστρων» έχουμε ήδη περάσει στην ευρεία διάδοση και χρήση των τεχνολογιών επικοινωνίας – τηλεόραση, ίντερνετ, κινητή τηλεφωνία κλπ – και στον επακόλουθο «πόλεμο της πληροφορίας». Άλλοι γοητεύονται από τις νέες δυνατότητες, άλλοι τις βλέπουν με καχυποψία ή ακόμα ως απειλή, οι πάντες όμως, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, τις χρησιμοποιούμε καθημερινά. Το ερώτημα της χρήσης της τεχνολογίας εν γένει, έχει σαφώς κοινωνιολογικές, ηθικές, ψυχολογικές, φιλοσοφικές και θεολογικές διαστάσεις. Στον ίδιο παρονομαστή βρίσκονται και οι τεχνολογίες της επικοινωνίας· αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο αυτές χαρακτηρίζονται ήδη από τον τίτλο αυτής της εισηγήσεως ως «πρόκληση», μιας που καλούμαστε να προσδιορίσουμε το μέτρο της χρήσης αυτών των τεχνολογιών και το όριο της κατάχρησης.  

ΕΠΟΜΕΝΟΙ ΤΟΙΣ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΑΣΙ

Στήν ἐποχή μας γίνεται - ὡς μή ὤφελε – μεγάλη συζήτηση στούς θεολογικούς κύκλους γιά τήν σημασία τῶν ἔργων τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας· ὁρισμένοι τόν θεωροῦν παρωχημένο, ἄλλοι πάλι ὑπεραμύνονται αὐτοῦ, σέ βαθμό νά περιβάλλουν κάθε ρήση, ἀκόμα καί σύγχρονων γεροντάδων, μέ αὐθεντία ἡ ὁποία δέν προσιδιάζει στήν Ὀρθόδοξη Παράδοση. Στήν διελκυνστίδα αὐτή στρατεύονται ἀρκετοί ἐκ τῶν πιστῶν ἀναμασώντας συνθηματικά τίς ἑκατέρωθεν διατυπούμενες θέσεις, καθότι στήν πλειονότητά τους δέν ἔχουν μελετήσει τά ἔργα τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, καί ὡς ἐκ τούτου ἀγνοοῦν τόν πλοῦτο τῆς ἁγιοπατερικῆς διδασκαλίας καί τή σχέση της μέ τήν Παράδοση τῆς Μίας, Ἁγίας, Καθολικῆς καί Ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. 

Ἡ μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας καί τῶν ὅρων τῶν ἁγίων καί Οἰκουμενικῶν Συνόδων καταδεικνείει «τήν μέσην καί βασιλικήν τρῖβον», τήν αὐθεντία τῆς Ἐκκλησίας ἀποφαινομένης ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι καί τήν ἀσφάλεια τῶν πιστῶν, ὅταν βαδίζουν αὐτήν τήν ὁδό «ἑπόμενοι τοῖς ἁγίοις πατράσι» καί «μή μεταίρoντες ὅρια, ἅ οἱ πατέρες ἔθεντο».

Λὀγος εἰς τήν Ἀνάστασιν - Μεγάλου Αθανασίου

Μεγάλου Αθανασίου

Λόγος εις την Ανάστασιν του σωτήρος ημών Ιησού Χριστού
και εις τους νεοφωτίστους

(Απόδοση στη Νεοελληνική: π. Χερουβείμ Βελέτζας)

Τώρα αγγέλων χοροί, τώρα αγγέλων σκιρτήματα, στεφανοφορεμένοι και επιτελούντες την πνευματική πανήγυρη, έχουν ανείπωτη, όπως πρέπει, ηδονή. Ακούς «ο Χριστός ανέστη εκ νεκρών» και θαυμάζεις. Βλέπε τους συγγενείς σου που μέσα σε μια ώρα πέθαναν για την αμαρτία και έζησαν εν Χριστώ, και πολύ περισσότερο λάβε την σωτηρία μένοντας έκπληκτος από την δύναμη 1· διότι εκείνος (ανέστη) τριήμερος, αυτοί δε διά τριπλής επικλήσεως.

Ανέλαβε ο κεραμεύς τον πηλό που έπεσε, δεν άφησε το σπασμένο αγγείο να απορριφθεί εντελώς, δεν το περιφρόνησε επειδή έσπασε μία φορά· γιατί βέβαια έσπασε, όμως δεν είχε ακόμη παραδοθεί στην φωτιά· το έκανε άλλο αγγείο, κατασκευάζοντας σκεύος εύχρηστο για τον εαυτό του.

Όλους αυτούς αιχμαλώτισε ο διάβολος, όλους αυτούς ελευθέρωσε ο Χριστός, όλους αυτούς πρόδωσε η προπέτεια της Εύας, όλους αυτούς έδειξε ελεύθερους ο υιός της Μαρίας. Δεν αγγίξαμε μαζί με τον Αδάμ το δένδρο, κι όμως αμαρτήσαμε μαζί του. Δεν σταυρωθήκαμε μαζί με τον Χριστό, κι όμως αναστηθήκαμε μαζί του. Εκεί ζώντες μαζί πεθάναμε, εδώ αφού ταφήκαμε μαζί αναστηθήκαμε. Παρόλο που δεν διαπράξαμε αμαρτία, τότε αμαρτήσαμε· παρόλο που δεν πράξαμε κάτι καλό, τώρα δικαιωθήκαμε.

Επόμενοι τοις αγίοις Πατράσι· ο διαχρονικός λόγος των Πατέρων της Εκκλησίας μας

Επόμενοι τοις αγίοις Πατράσι·
ο διαχρονικός λόγος των Πατέρων της Εκκλησίας μας

π. Χερουβείμ Βελέτζας
Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας
(Ομιλία που εκφωνήθηκε στο Ιερό Προσκύνημα Αγίου Σπυρίδωνος Κερκύρας, κατά τον Κατανυκτικό Εσπερινό της Κυριακής της Ορθοδοξίας, 1-3-2015)

«Οἱ προφῆται ὡς εἶδον, οἱ ἀπόστολοι ὡς ἐδίδαξαν, ἡ ἐκκλησία ὡς παρέλαβεν, οἱ διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ οἰκουμένη ὡς συμπεφρόνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, ἡ ἀλήθεια ὡς ἀποδέδεικται, τὸ ψεῦδος ὡς ἀπελήλαται, ἡ σοφία ὡς ἐπαρρησιάσατο,ὁ Χριστὸς ὡς ἐβράβευσεν· οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν, Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν καὶ τοὺς αὐτοῦ ἁγίους ἐν λόγοις τιμῶντες, ἐν συγγραφαῖς, ἐν νοήμασιν, ἐν θυσίαις, ἐν ναοῖς, ἐν εἰκονίσμασι, τὸν μὲν ὡς Θεὸν καὶ δεσπότην προσκυνοῦντες καὶ σέβοντες, τοὺς δὲ διὰ τὸν κοινὸν δεσπότην ὡς αὐτοῦ γνησίους θεράποντας τιμῶντες καὶ τὴν κατὰ σχέσιν προσκύνησιν ἀπονέμοντες» (Συνοδικό της Ορθοδοξίας).
«Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν οἰκουμένην ἐστήριξεν» (Ζ' Οικουμενική Σύνοδος).

     Σεβασμιώτατε,
     σεβαστοί συμπρεσβύτεροι,
     αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές,
τα παραπάνω λόγια από το Συνοδικό της Κυριακής της Ορθοδοξίας, τα ακούσαμε - μεταξύ άλλων - κατά την σημερινή λιτάνευση των ιερών εικόνων στους ανά την Ορθοδοξία ιερούς ναούς. Ειδικότερα δε στην Κέρκυρα, έχουμε την εξαιρετική ευλογία να λιτανεύουμε τις ιερές εικόνες στους δρόμους και στις πλατείες της πόλεως, μαζί με το σκήνωμα της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, η οποία το έτος 842 πρωτοστάτησε στην πανηγυρική αναστήλωση των εικόνων και θέσπισε τον εορτασμό της Κυριακής της Ορθοδοξίας· ενώπιόν της διακηρύσσουμε τα λόγια αυτά και στο πρόσωπό της επίσης τα εφαρμόζουμε, τιμώντας αυτήν ως γνήσια φίλη του Χριστού και απονέμοντας σε αυτήν και στο ιερό της λείψανο την αρμόζουσα στους αγίους τιμητική προσκύνηση. Ο λόγος για τον οποίο προτάθηκε αυτό το απόσπασμα απόψε, είναι επειδή συνοψίζει μία αλήθεια, ότι δηλαδή η διδασκαλία της Εκκλησίας μας είναι μία, ενιαία, αναλλοίωτη και διαχρονική· μάς δίνει λοιπόν αυτή η αναφορά το έναυσμα για την εμβάθυνση στο θέμα της παρούσης ομιλίας, το οποίο είναι ο διαχρονικός λόγος των Πατέρων της Εκκλησίας μας. Τι ομολογούμε λοιπόν με τα λόγια αυτά; ομολογούμε ότι διατηρούμε απαρασάλευτη την διδασκαλία της Εκκλησίας, όπως την ανήγγειλαν οι προφήτες, όπως την φανέρωσε ο Χριστός, όπως την κήρυξαν οι απόστολοι, όπως την δίδαξαν οι Πατέρες της Εκκλησίας και όπως την επικύρωσαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι· και μέρος αυτής της διδασκαλίας είναι η προσκύνηση των ιερών εικόνων του Χριστού και των αγίων. Αυτή είναι η πίστη των αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των Πατέρων, αυτή είναι η πίστη των ορθοδόξων· μία, ενιαία, αναλλοίωτη στους αιώνες.

Ο Απόστολος Παύλος και η ενότητα των Εκκλησιών

Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζας

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

(Εκφωνήθηκε κατά τον Εσπερινό της 28-6-2012 στον Ι. Ν. Αγίου Παύλου οδού Ψαρρών)

Τον θεσπέσιο Παύλο, την μεγαλόφωνο σάλπιγγα του Ευαγγελίου, τον πάλαι ποτέ διώκτη των χριστιανών κι έπειτα στύλο και διδάσκαλο της Εκκλησίας, τιμούμε και εορτάζουμε σήμερα, Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες και αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, και ιδιαιτέρως η Εκκλησία της Ελλάδος και η πόλη των Αθηνών, καθότι υπήρξε ο πρώτος Απόστολος που έσπειρε απλόχερα τον λόγο του Θεού στον ευλογημένο τόπο μας, από τους Φιλίππους μέχρι τη Νικόπολη, τη Βέροια, τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και την Κόρινθο.

Μπροστά στο μέγεθος της πίστεως και της αγάπης του για τον Χριστό και την Εκκλησία, ακόμα και οι λαμπροί διδάσκαλοι και Πατέρες της Εκκλησίας αισθάνονταν αδύναμοι να αντιπαραβάλλουν τα δικά τους εγκώμια, φοβούμενοι ότι θα ελαττώσουν την μεγαλοπρέπεια των πραγμάτων με την ταπεινότητα του λόγου. Ακόμη ισχνότερος ο δικός μου λόγος, αλλά υπήκοος στο κάλεσμα της Εκκλησίας, θα προσπαθήσει να σκιαγραφήσει τρία σημεία της ζωής και της προσωπικότητας του Αποστόλου Παύλου: την θαυμαστή μεταστροφή και αρραγή του πίστη, την μέριμνα για την ενότητα της Εκκλησίας και την αγάπη, η οποία άλλωστε αποτελεί και το κριτήριο της ταυτότητας του κάθε χριστιανού.

Από την πλεονεξία στην αλληλεγγύη, με αφορμή το παράδειγμα του Ζακχαίου

Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζας

Από την πλεονεξία στην αλληλεγγύη,

με αφορμή το παράδειγμα του Ζακχαίου

(Ομιλία που εκφωνήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο του Ι. Ν. Αγίου Θωμά Αμπελοκήπων

την Κυριακή του Ζακχαίου 22-1-2012)

Αγαπητοί Πατέρες και Αδελφοί,

Με χαρά βρίσκομαι και πάλι ανάμεσά σας, έπειτα από την ευγενική πρόταση των ιερέων του Ναού, προκειμένου να μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις, οι οποίες πηγάζουν από την σημερινή Ευαγγελική περικοπή αλλά και την σοφία των Πατέρων της Εκκλησίας μας. Η επιλογή μάλιστα του θέματος που θα διαπραγματευτούμε, κυρίως στη συζήτηση που θα ακολουθήσει, δεν οφείλεται μόνο στο επίκαιρο της διήγησης του Ευαγγελίου, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι διανύουμε μία περίοδο κατά την οποία η πλεονεξία των ισχυρών της γης δημιουργεί ποικίλους προβληματισμούς για την πορεία του κόσμου αλλά και της ζωής του καθενός.

Ομιλία στην 28η Οκτωβρίου 1940

Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζας

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

(Εκφωνήθηκε την 27/10/2011 κατά την διάρκεια της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος για τον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου 1940)

Όταν την 6η πρωινή της 28ης Οκτωβρίου 1940 οι σειρήνες της αντιαεροπορικής άμυνας ξύπνησαν την Αθήνα, Σεβασμιώτατε, Θεοφιλέστατε άγιε Αρχιγραμματεύ, Πανοσιολογιώτατοι, Αιδεσιμολογιώτατοι, Ελλογιμώτατοι κ. Καθηγητές, Κυρίες και Κύριοι, παρόλο που κανείς δεν γνώριζε τί είχε προηγηθεί τις τρεις προηγούμενες ώρες στην οικία του Πρωθυπουργού, ούτε τις αποφάσεις του Υπουργικού συμβουλίου, ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους λες και περίμενε εκείνη ακριβώς τη στιγμή για να βροντοφωνάξει το ιστορικό “ΟΧΙ”, σαν μια καθολική επιλογή, η οποία δεν μπορούσε να είναι διαφορετική. Κι αντίθετα από τα όσα επιτάσσει ίσως η κοινή λογική ενώπιον μιας δύναμης ισχυρής τόσο σε αριθμό όσο και σε δύναμη σαν την Ιταλία, αντί να επικρατεί ανησυχία και φόβος, μια διάθεση ευφορίας αναμεμειγμένη με υπερηφάνεια, λεβεντιά και ανδρεία, πλήρωσε ολόκληρο τον Ελληνισμό με την πεποίθηση ότι καλείται να προστατέψει τα τρεις χιλιάδες και πλέον έτη της ιστορίας του.

Γιατί τόσος λόγος για τα Σύμβολα;

Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζας

Γιατί τόσος λόγος για τα Σύμβολα;

(Ομιλία που εκφωνήθηκε την 11η Νοεμβρίου 2010
στο Ενοριακό Κέντρο του Ι. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ν. Φώκαιας - Χαϊδαρίου)


Το θέμα που θα αναπτύξω απόψε στην αγάπη σας, σεβαστοί πατέρες και αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί χριστιανοί, είναι προφανές από τον τίτλο του: τα Σύμβολα και οι διάφορες συζητήσεις που γίνονται τελευταία γύρω από τη διατήρησή τους ή την κατάργησή τους. Πριν όμως προχωρήσω στην ανάπτυξη των σκέψεών μου, θα ήθελα από καρδιάς να ευχαριστήσω τον προϊστάμενο της ενορίας σας, τον αιδεσιμολογιώτατο και πολυγραφότατο π. Γεώργιο Φραγκιαδάκη, για την τιμή που έκαμε στο πρόσωπό μου, απευθύνοντάς μου την πρόσκληση να είμαι ομιλητής στην αποψινή εκδήλωση.

Αφορμή για την επιλογή αυτού του θέματος αποτελεί η συνεχόμενη, τα τελευταία χρόνια, προσβολή των θρησκευτικών κυρίως συμβόλων, είτε από μεμονωμένους ανθρώπους είτε από συντεταγμένες ομάδες με συγκεκριμένο ιδεολογικό ή και θρησκευτικό υπόβαθρο, με απώτερο σκοπό την κατάργησή τους από την δημόσια -τουλάχιστον- ζωή των πολιτών. Και ενώ τα επιχειρήματά τους φέρουν την επίφαση της προοδευτικότητας, της νεωτερικότητας και του σύγχρονου τρόπου του ζην και σκέπτεσθαι, ωστόσο και πολύ παλαιά είναι και άλλους στην ουσία σκοπούς, εξίσου παλαιούς, φιλοδοξούν να υπηρετήσουν. Η συζήτηση επομένως για τα σύμβολα είναι αφ' ενός μεν επίκαιρη, λόγω των γεγονότων και των συγκυριών που διαδραματίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, και αφ' ετέρου διαχρονική, μιας που όπως θα δούμε απασχόλησε και απασχολεί την φιλοσοφική, πολιτική και θεολογική σκέψη από τότε θα λέγαμε που υπάρχουν οι άνθρωποι.

«Ο ρόλος του Εκκλησιαστικού Ραδιοφώνου στην κοινωνία των ΜΜΕ»

(Εισήγηση του Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζα στη σύναξη στελεχών και παραγωγών του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Ιεράς Μητροπόλεως Κερκύρας, Παξών και Διαποντίβν Νήσων, την 28η Σεπτεμβρίου 2003)

Σεβασμιώτατε,

σεβαστοί πατέρες, 

αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

σας καλωσορίζω κι εγώ με τη σειρά μου σε τούτη την πρώτη συνάντηση όλων των συνεργατών του Ραδιοφώνου της τοπικής μας Εκκλησίας, γεγονός που πολλοί το επιθυμούσαν και το είχαν εκφράσει από καιρό. Ίσως να αργήσαμε λίγο, μεσολάβησε άλλωστε και το καλοκαίρι, όμως τώρα, εν όψει της νέας ιεραποστολικής αλλά και ραδιοφωνικής περιόδου, είναι θα λέγαμε η κατάλληλη στιγμή να θυμηθούμε και να επισημάνουμε κάποια πράγματα, ώστε ο σκοπός για τον οποίο βγάζουμε τη φωνή της Εκκλησίας στον αέρα να πραγματοποιείται και να καρποφορεί. Αυτό ακριβώς είναι και το θέμα το οποίο θα μας απασχολήσει στη συνέχεια: «ο ρόλος του εκκλησιαστικού ραδιοφώνου στην κοινωνία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης».

Η σημασία των Οικουμενικών Συνόδων στο σύγχρονο κόσμο

Αρχιμ. Χερουβείμ Βελέτζας

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΩΝ ΣΥΝΟΔΩΝ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΣΜΟ

(Ομιλία που πραγματοποιήθηκε την 16η Μαΐου 2010, Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, στο πνευματικό κέντρο του Ι. Ν. Αγ. Θωμά Αμπελοκήπων)

Η σημερινή Κυριακή, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, είναι αφιερωμένη στην μνήμη των αγίων 318 Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου. Και δεν επέλεξε τυχαία η αγία μας Εκκλησία να τιμά και να εορτάζει τους θεοφόρους Πατέρες μία Κυριακή πριν την Πεντηκοστή, κατά την οποία έστειλε ο Χριστός στους αγίους Αποστόλους το Άγιο Πνεύμα, όπως τους είχε υποσχεθεί, όταν έλεγε ότι “ εάν με αγαπάτε, θα τηρείτε τις εντολές μου, κι εγώ θα ζητήσω από τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, ο οποίος θα είναι μαζί σας παντοτινά, το Πνεύμα της αληθείας το οποίο ο κόσμος δεν μπορεί να λάβει, γιατί δεν το βλέπει ούτε το γνωρίζει. Εσείς όμως το γνωρίζετε, γιατί ήδη βρίσκεται ανάμεσά σας και θα είναι μέσα σας” (Ιω. 14, 15-17). Με τον σημερινό δηλαδή εορτασμό υπενθυμίζεται σε όλους μας ότι αφ' ενός μεν η Εκκλησία αποτελεί καρπό της επενέργειας του Αγίου Πνεύματος στον κόσμο, το οποίο συνέχει και ενοποιεί τους πιστούς σε ένα σώμα, στο σώμα του ίδιου του Χριστού, γι αυτό και συχνά μιλάμε για “το Μυστήριον της Εκκλησίας”. Και αφ' ετέρου ότι η διδασκαλία της Εκκλησίας μας, όπως εκφράστηκε και οριοθετήθηκε από τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας και κυρίως από τις Οικουμενικές Συνόδους, αποτελεί καρπό του φωτισμού του Αγίου Πνεύματος, και έκφραση του βιώματος της Εκκλησίας ως σώματος του Χριστού.

Ο Τίμιος Σταυρός, σύμβολο Νίκης και Αναστάσεως

(Ομιλία που εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Αχαρνών κατά τον Κατανυκτικό Εσπερινό της Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως, 7-3-2010)

Σεβαστοί πατέρες,

αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

Τιμά και προβάλλει η Αγία μας Εκκλησία σήμερα, Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου μας, το σύμβολο της Πίστεώς μας, το σύμβολο του Πάθους του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, το σύμβολο της νίκης κατά του θανάτου, “τό σημεῖον του Υιού του ανθρώπου” (Ματθ. 24, 30), όπως το αποκάλεσε ο ίδιος ο Χριστός. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία· βρισκόμαστε στο μέσον της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, της πλέον εντατικής περιόδου ασκήσεως, νηστείας και προσευχής, την κατ' εξοχήν περίοδο πνευματικού αγώνα για κάθε πιστό χριστιανό. Και είναι φυσικό, εξαιτίας της ασθενικής φύσεώς μας αλλά και εξαιτίας των πειρασμών που δριμύτεροι τούτη την περίοδο στρέφονται εναντίον μας, κάποιες στιγμές να αισθανόμαστε κουρασμένοι από τον αγώνα που διεξάγουμε, ή κάποιες άλλες να νιώθουμε απογοητευμένοι από την μικρή πνευματική πρόοδο που κάνουμε, παρά τις μεγάλες μας προσπάθειες. Γι αυτό σήμερα, η Αγία μας Εκκλησία προβάλλει τον Σταυρό, ώστε να μην υποκύψουμε σε αυτού του είδους τον πειρασμό και να μην εγκαταλείψουμε τον πνευματικό μας αγώνα, αλλά να τον συνεχίσουμε με αμείωτη ένταση.

Η σημασία και ο σκοπός της ασκήσεως και της νηστείας

(Ομιλία που εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Σερρών κατά τον Κατανυκτικό Εσπερινό της Β΄ Κυριακής των Νηστειών, 28-2-2010)

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγε,

σεβαστοί πατέρες,

αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

ευρισκόμενοι εν μέσω της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, το θέμα της νηστείας και της εν γένει ασκήσεως αποτελεί ένα από τα πλέον επίκαιρα ζητήματα που απασχολούν την πνευματική μας ζωή και πρακτική, και για τον λόγο αυτό η αποψινή μας ενασχόληση θα εξετάσει τη σημασία που έχουν για τον καθένα από εμάς, αφού προηγουμένως, Σεβασμιώτατε, σας ευχαριστήσω για την αγάπη σας προς την ελαχιστότητά μου και για την ευγενική σας πρόσκληση να εκφράσω στο φιλόχριστο ποίμνιο της καθ Υμάς Μητροπόλεως όχι δικούς μου λόγους, αλλά τα όσα η Αγία Γραφή μάς διδάσκει και οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας έχουν διατυπώσει για το κεφαλαιώδες θέμα της ασκήσεως και της νηστείας.