τῶν ἀγγέλων οὗτος διέστηκεν ὁ χορὸς τῶν ἐπὶ γῆς ᾀδόντων καὶ λεγόντων· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ͵ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.

Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Ὑπόμνημα εἰς τόν ἄγιον Ματθαῖον τόν εὐαγγελιστήν, Ὁμιλία ξη’, PG 58.643 εξ.

Τίποτα δεν ωθεί τόσο την κεφαλή και την οδηγεί στον γκρεμό· τίποτα δεν προξενεί με τέτοιο τρόπο να χάσουμε τα μέλλοντα, όσο η προσήλωση σε τούτα τα πρόσκαιρα. Και τίποτα δεν προξενεί την απόλαυση και τούτων και εκείνων, όσο από όλα να προτιμάμε εκείνα. «Ζητεῖτε γὰρ»͵ λέει ο Χριστός͵ «τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ͵ καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν». Και παρ’ όλο που αν δεν είχαμε την προσοχή μας σε αυτό, δεν έπρεπε ούτε αυτά να επιθυμούμε· τώρα όμως λαμβάνοντας εκείνα, προσλαμβάνουμε και αυτά. Και ούτε με αυτόν τον τρόπο πείθονται κάποιοι, αλλά μοιάζουν με λίθους αναίσθητους, και επιδιώκουν τις σκιές της ηδονής.

Γιατί, τί είναι γλυκύ στον παρόντα βίο; και τί τερπνό; Διότι θέλω με πολύ θάρρος να κάνω διάλογο μαζί σας σήμερα· αλλά κάντε υπομονή, για να μάθετε ότι αυτός ο βίος που μοιάζει καταπιεστικός και επαχθής, των μοναχών λέω και των εσταυρωμένων, είναι πολύ γλυκύτερος και ποθεινότερος από τούτον που φαίνεται ευχάριστος και απαλώτερος. Και μάρτυρες αυτού είστε σείς, που πολλές φορές ζητήσατε να πεθάνετε, μέσα στις περιστάσεις και στις αθυμίες που σάς είχαν κυριεύσει, κι εκείνους μακαρίσατε που είναι στα όρη και στις σπηλιές, που δεν έχουν παντρευτεί και ζούνε τον απράγμονα βίο, και άλλους που ξημεροβραδιάζουν στις τέχνες, άλλους στο στράτευμα, άλλους δε που ζούνε απλά και όπως έτυχε, και επάνω στην [θεατρική] σκηνή και στους χορούς. Διότι κι από εκεί, κι αν ακόμα νομίζουν ότι αναβλύζουν μύριες ηδονές και πηγές ευφροσύνης, γεννιούνται ωστόσο μύρια και πικρότερα βέλη. Γιατί, αν κάποιος κυριευθεί από έρωτα για καποιο από τα κορίτσια που χορεύουν εκεί, θα υποστεί ταλαιπωρίες χειρότερες από μύριες εκστρατείες και εξορίες, ζώντας χειρότερα από κάθε πόλη σε πολιορκία.

Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου

«Μὴ προσευξώμεθα φαρισαϊκῶς, ἀδελφοί· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ταπεινωθῶμεν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, τελωνικῶς διὰ νηστείας κράζοντες· Ἱλάσθητι ἡμῖν ὁ Θεός, τοῖς ἁμαρτωλοῖς».

Με τον όμορφο αυτόν ύμνο, αγαπητοί μου αδελφοί, που ψάλλαμε χτες στον Εσπερινό και σήμερα το πρωί, λίγο πριν τη Δοξολογία και την έναρξη της Θείας Λειτουργίας, συνοψίζει η αγία μας Εκκλησία την περικοπή του Ευαγγελίου που ακούσαμε νωρίτερα, και μάς εισάγει στο βαθύτερο νόημα της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, στην οποία σε λίγες ημέρες, συν Θεώ, θα εισέλθουμε. Και το κύριο έργο της Σαρακοστής, όπως μάς λέει, δεν είναι η νηστεία αλλά η προσευχή. Γιαυτό και ο ύμνος, όπως άλλωστε και ο Χριστός διηγούμενος την παραβολή, επικεντρώνεται στον τρόπο της προσευχής.

Η σύναξις του Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου (Ιω. Α’ 29-34)

Μικρογραφία από το Μηνολόγιο του Βασιλείου του Β' (11ος αι)

Ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής και Πρόδρομος, αγαπητοί μου αδελφοί, είναι ο πρώτος που δημόσια ομολογεί και διακηρύσσει στον κόσμο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού. Η διήγηση της σημερινής ευαγγελικής περικοπής, όπως ερμηνεύει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, έλαβε χώρα μετά την βάπτιση του Κυρίου και μάλιστα αφού επέστρεψε από την τεσσαρακονθήμερη νηστεία που πραγματοποίησε στην έρημο. Εκεί, λοιπόν, στις όχθες του ποταμού Ιορδάνη, εν μέσω του πλήθους που προσερχόταν για να βαπτιστεί και να ακούσει το κήρυγμά του, βλέπει ο Ιωάννης τον Ιησού να έρχεται προς αυτόν και λέει: «Ιδού, αυτός είναι ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία όλου του κόσμου. Αυτός είναι για τον οποίο είπα οτι έρχεται μετά από εμένα άνθρωπος, ο οποίος προηγείται εμού, γιατί υπάρχει πριν από εμένα».

Σημεῖον ἀντιλεγόμενον

«Χριστός γεννᾶται, δοξάσατε», στο σπήλαιο της Βηθλεέμ, «ἐν φάτνῃ τῶν ἀλόγων, ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ καί ποιητής τῶν ὅλων». Άγγελοι εξ’ ουρανού κατέβηκαν και υμνούν τον σαρκωθέντα άναρχο Θεό με ουράνιες μελωδίες· «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καί ἐπί γῆς εἰρήνη· ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Ο βους και η όνος αναγνώρισαν τον πλάστη τους, ξαπλωμένο στη φάτνη· ο λαός του Θεού, ο Ισραήλ, ούτε που αντιλήφθηκε το γεγονός. Απασχολημένος με την απογραφή, γιατί οι εντολές του Καίσαρα επιβάλλεται να τηρούνται, και απορροφημένος από τις καθημερινές μέριμνες, δεν έχει χρόνο να δει το θαύμα, για το οποίο προσδοκά. Δυο - τρεις βοσκοί αμέριμνοι, πρόβατα λογικά μη έχοντα ποιμένα, ακούνε του αγγέλου τη φωνή και προσκυνούνε τον Ποιμένα τον Καλόν. Κοντά σ’ αυτούς τρεις Μάγοι, τρεις σοφοί που για Θεό δεν άκουσαν ποτέ, είδαν στο σύμπαν τα σημάδια Του και το άστρο το ξεχωριστό και εξ ανατολής δώρα κομίζουν· χρυσό, στον Κύριο του παντός, και λίβανο, στον προ αιώνων Θεό, και σμύρνα, για την τριήμερο Ταφή του.

Ἡ ἀνάμνησις τῆς ἀχράντου Γεννήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ

  (Εκ του Μηνολογίου του αυτοκράτορος Βασιλείου του Β')

     Βλέποντας ο φιλάνθρωπος Θεός το γένος των ανθρώπων από τον διάβολο να τυραννιέται, σπλαγχνίστηκε. Και αφού έστειλε τον άγγελό του Γαβριήλ, είπε στην Θεοτόκο «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετά σοῦ». Και αμέσως συνελήφθη ο Κύριος και Θεός μας μέσα στην πάναγνη μήτρα της. Και όταν πέρασαν ενιά μήνες από τη σύλληψη, βγήκε διάταγμα από τον Αύγουστο Καίσαρα, να απογραφεί όλη η οικουμένη. Και στάλθηκε ο Κυρίνιος στα Ιεροσόλυμα, στην Βηθλεέμ, να κάνει την απογραφή. Ανέβηκε κι ο Ιωσήφ, ο φύλακας της Παρθένου μαζί με αυτήν, για να απογραφεί στην Βηθλεέμ. Κι επειδή επρόκειτο να γεννήσει η Παρθένος, αφού δεν βρήκε κάποιο οίκημα εξαιτίας του πολύ κόσμου, εισήλθε σε φτωχικό σπήλαιο, κι εκεί γέννησε χωρίς φθορά τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό. Και τύλιξε στα σπάργανα, ως βρέφος, τον Κτίστη των όλων, και τόν εναπέθεσε στην φάτνη των αλόγων, ως μέλλοντα να μάς απελευθερώσει από την αλογία.

ἀρχαρίου τεττίγισμα*

Οἱ φυγάδες τοῦ κόσμου
νυχθημέρως θρηνοῦμεν
ἐν ναοῖς χρυσοποικίλτοις
-ἀλλ’ εἰς δόξαν Θεοῦ·
καί τά στίφη ὁρῶντες
κοσμικῶν συρρεόντων,
ἀναπέμπομεν ὕμνον
τῷ Ὑψίστῳ πολύν!

Περιάγοντες πόλεις
προσηλύτους ποιοῦμεν
ἡσυχίαν διάγειν
φλυαροῦντες ἀεί·
ἣν αὐτοί λησμονοῦμεν
καί ὅτι ἔξω κελλίου
μοναχός ἀπολεῖται
ὡς ἰχθύς ἐπί γῆν.

Ἐμαυτόν κατακρίνων
δός μοι δάκρυα, Μῆτερ,
ἱκετεύσατε πάντων
τῶν Ἁγίων χοροί
τῷ κριτῇ μου καί πλάστῃ
μή παρίδῃ εἰς τέλος
καί μετάνοιαν δίδῃ.
ᾯ ἡ δόξα. Ἀμήν.

 ------------- 
* Ἀρχάριος μέν διά τό «οὔπω γέγονα μοναχός», τοῦ Ἀββᾶ Μακαρίου τοῦ Αἰγυπτίου· ὡς τέττιξ δέ φωνάς περιπλέκων, μή ἐργαζόμενος τά πρός σωτηρίαν. Εὔξασθε, ὑπέρ ἐμοῦ, ἀδελφοί. π. Χ.Β.

Φύλο και ταυτότητα· μια εκκλησιαστική θεώρηση

φωτογαφία: Κώστας Μπαλάφας

(Ομιλία που εκφωνήθηκε στη Σχολή Γονέων της Ιεράς Μητροπόλεως Χαλκίδος την 2.12.2017) [.pdf]



Το θέμα που θα μάς απασχολήσει σήμερα, Πανοσιολογιώτατε, αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, συζητήθηκε αρκετά τον τελευταίο καιρό, με αφορμή τον νόμο που πρόσφατα ψηφίστηκε από τη Βουλή, ο οποίος επιτρέπει την «διόρθωση της ταυτότητας του φύλου», και τα ερωτήματα που προξενεί αυτή η καινοτομία. Θα ήθελα, όμως, πρώτα, να ευχαριστήσω τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη σας κ. Χρυσόστομο, για την πρόσκληση στην ταπεινότητά μου και για την παραχώρηση του βήματος, μιας που η διδαχή του λαού του Θεού είναι έργο πρωτίστως του επισκόπου και έπειτα των επί τούτου εντεταλμένων κληρικών· με την ευχή του, λοιπόν, ας έλθουμε να μαθητεύσουμε στον λόγο του Ευαγγελίου και στην σωτήρια διδασκαλία της αγίας μας Εκκλησίας.

Η συζήτηση για το φύλο και την ταυτότητα του φύλου δεν είναι πρόσφατη· βρίσκεται στο προσκήνιο των συζητήσεων των αποκαλουμένων διεμφυλικών κοινοτήτων πάνω από δύο δεκαετίες. Βέβαια, η κοινή γνώμη ασχολήθηκε με το θέμα μόλις κατά το τελευταίο διάστημα, ένεκα της ψηφίσεως του σχετικού νόμου· και όσο βιαστικά και επιφανειακά ασχολήθηκε, άλλο τόσο βιαστικά και αψήφιστα το λησμόνησε, για να καταπιαστεί ο καθένας είτε με τα προβλήματά του είτε με ό,τι τού προσφέρει η εγχώρια δημοσιογραφία. Ακόμα όμως και οι συντάκτες του νόμου, όπως φαίνεται, αντέγραψαν άνευ ετέρας βασάνου την ρητορική των ομοφυλοφιλικών και λοιπών διεμφυλικών ομάδων1· βέβαια, στην ξενόγλωσση ορολογία γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στο βιολογικό φύλο (sex) και στο «κοινωνικό φύλο» ή γένος (gender), πράγμα που δεν συμβαίνει ξεκάθαρα στον ψηφισθέντα νόμο 4491/2017. Ας δούμε όμως τί ορίζει ο νόμος: